Volgens experts gooit de vondst van een schedel
in
Kenia het geloof in het bestaan van slechts één enkel
voorouderlijk ras in de war.
Kenia het geloof in het bestaan van slechts één enkel
voorouderlijk ras in de war.
22 Maart, 2001
Vertaling, Xanthe
Ontdekking van zeer oude schedels
werpt een schaduw over de oorsprong van het mensdom.
|
Volgens experts gooit de vondst van een schedel
in
Kenia het geloof in het bestaan van slechts één enkel voorouderlijk ras in de war. |
De origine van de mensheid aan de kaak stellend, hebben onderzoekers in Kenia een gehavende, maar bijna complete schedel van een compleet nieuw mensenras met een verrassend tenger gezicht, van 3.5 miljoen jaren gelden. Dit nieuwe ras is genesteld in de wortels van de menselijke stamboom tijdens een periode waarvan wetenschappers dachten dat er slechts één voorouderlijk ras bestond, daarbij in het midden latend welk ras nu de voorvader was van het moderne mensdom.
Gebruik makend van hun nieuwe soort zijn paleoanthropologist Meave Leakey en haar collegae bij het Nationale Museum in Kenia bestrijden ze de stamboom door te stellen dat dit creatuur met kleine hersenen zo ongewoon is, dat er hier niet alleen sprake is van een nieuw ras, maar een totaal ander soort. Ze hebben het formeel gedoopt als Kenyanthropus platyops - de Keniaanse man met het platte gezicht.
Zijn kleine tanden, kenmerkende botten structuur en relatief modern gezicht maakt het anders dan de andere mensenrassen waarvan we weten dat ze in die periode geleefd hebben. Dat ras, Australopithecus afarensis is het meest bekend door 3.2-miljoen oude schedel, Lucy genaamd. Deze schedel werd tot nu toe gezien als de directe voorouder. Volgens Leakey zijn de verschillen tussen de twee rassen zo opvallend en veelbetekenend, dat ze het tegendeel zijn van wat je zou verwachten.
De vondst is verder bewijs dat het menselijk ras is ontstaan uit een evolutionair
doolhof van valse starten, doodlopende wegen en vergelijkende aanpassingen aan
zijn Afrikaanse thuisland, zeggen verschillende experts. Tot nu toe hebben slechts
enkelen buiten Leakey's team de kans gezien om het nieuwe fossiel zelf te bestuderen.
Gebaseerd op publicaties in onderzoeksreporten echter, begroeten vele experts
op het gebied van 'onderzoek naar de menselijke oorsprong' de vondst als een
uitdagend -hoewel verwarrend-bewijs van menselijke verscheidenheid.
"Dit is een zowel erg welkom, als tegelijkertijd buitengewone intrigerende
fossielvondst," zegt Donald Johanson van het Instituut of Humane Origine
in Arizona State University, die in 1974 de Lucy fossielen ontdekte. "Het
is wel degelijk een nieuw ras," zegt hij, "en de unieke combinatie
van anatomische karakteristieken in dit ras rechtvaardigen waarschijnlijk de
aanduiding van een nieuw soort." Desondanks denkt Johanson nog steeds dat
'afarensis' het meest in aanmerking komt als de directe voorvader van de moderne
mens.
Paleoanthropologist Ian Tattersal van het American Museum of Natural History in New York, prijst de "moed" van het Lakey team, bij het benomen van een totaal ander soort, in plaats van te proberen de nieuwe fossielen in te passen in de bestaande categorieën. Dat, zegt hij, zorgt er voor dat de intellectuelen die verstoppertje speelden nu moeten handelen met de onverwachte diversiteit van menselijke fossielen. Deze diversiteit werd steeds duidelijker met iedere ontdekking, en dit breekt de mogelijkheden open, zodat we het aan moeten pakken, zegt hij.
Andrew Hill, curator van antropologie van het Yale University's Peabody Museum, was het er mee eens dat de nieuwe fossielen overtuigend bewijs zijn van het bestaan van een nieuw, vroeg menselijk ras. "Het is een echt vreemd ding met een aantal onverwachte karakteristieken. Het platte gezicht komt me vreemd voor, het is niet aapachtig", zegt hij, "Je bent geneigd om te verwachten dat de oudere mensachtigen meer op chimpansees lijken. Het ziet er naar uit dat er diversiteit bestaat die verder terug gaat dan menigeen dacht."
F. Clark Howell, een UC Berkeley expert van de menselijke oorsprong, zegt dat
de ontdekking "de structuur en de classificatie van vroege mensachtige
creaturen in deze tijdsperiode substantieel verandert. Er is meer diversiteit
en het is diepgaander dan ze ons hebben doen geloven." Alles bij elkaar
is dit nieuwe ras het zesde voormenselijke ras dat in de laatste eeuw ontdekt
is, dat tot 4 miljoen jaar van menselijke evolutie omgeeft.
Alles tezamen genomen heeft deze groeiende collectie van door de tijd aangetaste
fossiele tanden, gebroken dijbenen, stukken been en gehavende schedels de schoolse
opeenvolging veranderd in een parade van primitieve mensachtigen die wedijveren
om een prominente plaats in de rangorde van de menselijke evolutionaire geschiedenis.
De wetenschappelijke debatten die daar uit voorkomen stellen passionele gehouden
theorieën over de menselijke origine tegenover de realiteit van een opmerkelijk
schaars aantal vermeldde fossielen. De laatst ontdekking werpt een licht op
een ontzettend belangrijke periode van menselijke ontwikkeling.
"Totdat deze schedel werd gevonden, was er slechts één soort van vroege mensachtige (in deze periode) dat je als voorvader van de mensheid komt zien," zegt de geoloog Frank Brown van de Universiteit van Utah, die heeft meegeholpen om de oudheid van de stenen waarin de fossielen werden bewaard, te bepalen. "Het zorgt er voor dat de mensen anders denken over verhoudingen," zei Brown. "Het geeft aan dat er in die tijd meer dan één soort van schepping rondrende, die aan ons gerelateerd kunnen worden."
Nu al hebben diverse wetenschappers gesuggereerd dat de nieuwe ontdekte soort
de 'afarensis' als meest logische lijn van directe menselijke afstamming zou
kunnen vervangen. "Leakey ontkrachtte claim niet, door te zeggen dat ze
niet verraast zou zijn als er zelfs nog vroegere menselijke rassen op zouden
duiken uit dezelfde periode van evolutionaire geschiedenis, en dat één
daarvan zelfs een beter kandidaat zou blijken te zijn. "Ik heb geen enkele
wetenschappelijke grond waarop ik kan baseren dat dit een directe voorouder
is," zei ze in een interview. "Het is zeker een tak van de menselijke
stamboom, maar het zou een tak kunnen zijn die uitgestorven zou kunnen zijn."
Twee jaar geleden blootgelegd in een droog stuk van het Noordelijke Kenia's
Great Rift Valley nabij Lake Turkana, werd de schedel voor het eerst opgemerkt
door de onderzoeksassistent Justus Ertus, uitpuilend uit een laag modder dat
het millennia beschermd had. De onderzoekers hebben voorzichtig een schedel
ter grootte van een softbal blootgelegd, die vervormd was door de omringende
rots en die gebarsten was door de wortels van het ruwe gras dat er overheen
groeide, de oudste bekende complete schedel van enig lid van de menselijke familie.
"Het was in een hele slechte conditie," zei Leakey. "Het was
een vrij moeilijke opgraving. Het nam een hele dag in beslag."
In totaal zijn er slechts 30 schedel- en kaakfragmenten gevonden, maar geen
lange botten of ribben. Dus veel van het wezen is nog steeds giswerk.
Leakey suggereert dat het niet veel langer was dan een moderne chimpansee en
zal ongeveer 55 pond gewogen hebben. Zijn hersenen waren niet groter dan die
van een aap. Gezien de lengte van zijn tanden en de vorm van zijn kaak, vermoedt
Leakey dat het zich eerder met relatief zacht fruit en insecten gevoed heeft
dan met meer ruwe grassen en taaie wortels van het oude struikachtige land.
"Afarensis ontwikkelde zich in één richting en deze ging
een andere kant op," zei Leakey. "Er waren waarschijnlijk verschillen
in wat ze aten, dus waren ze niet concurrerend."
Het onderzoek is onderschreven door de National Geographic Society en de Leakey
Foundation in San Francisco.
Bron: http://www.latimes.com/news/science/science/lat_skull010322.htm